partnerzy


projekty domów

Zioła ogrodowe

  • Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.)


    Jałowiec pospolity to krzew o gęstym pokroju, który bardzo wolno rośnie, maksymalnie osiąga wysokość 3 m. Ma gałęzie lekko wzniesione z ciemnozielonymi igłami. Na przełomie kwietnia i maja na jałowcu pojawiają się kwiatostany. Owocami jałowca są mięsiste, czarne szyszkojagody, które po dojrzeniu pokrywają się sinawym nalotem.

     

    Starożytne ludy otaczały wiecznie zielony krzak jałowca kultem, Germanie używali gałązek jałowca w czasie obrzędu składania ofiary. Kto naumyślnie złamał krzew jałowca, ściągał na siebie nieszczęście. Także w czasach późniejszych przed jałowcem zdejmowano kapelusz z głowy. W górnej Bawarii kijem z jałowcowego drewna mieszano masło - wierzono, że odpędza on czarownice. Natomiast gałązka tej rośliny wpięta w nakrycie głowy miała chronić wędrowca przed złymi duchami.

     

    Jałowiec jest typowo polską przyprawą, chociaż jako roślina występuje nie tylko w naszym kraju. Porasta obszary całej półkuli północnej, od arktycznej tundry do terenów tropikalnych, przy czym już od południowej Europy rośnie tylko w górach. Znany jest również w Afryce skąd pochodzi najwyższy gatunek jałowca dorastający do 40 m wysokości. Najniższe formy tzw. płożące to krzewy rosnące tuż przy ziemi. Różnorodność jałowców dotyczy także ich barwy. Mianowicie liście, a właściwie igły tych krzewów mają różne odcienie zieleni, a niekiedy barwę srebrzystoniebieską, co jest wynikiem woskowego nalotu. Wiadomo, że igły jałowców są bardzo kłujące, co znalazło swoje odbicie w ich łacińskiej nazwie wywodzącej się z języka celtyckiego - jeneprus, co znaczy szorstki, sztywny. Łacińska nazwa tego gatunku brzmi bardzo podobnie: Juniperus. Owoce jałowca fachowo nazywa się szyszkojagodami, zaś popularnie, chociaż niezbyt poprawnie, mówi się o nich jagody. Mają one wielkość małych nasion grochu. Za młodu ich barwa jest zielona, by z czasem zmienić się na ciemnofioletową z szarawym nalotem. To właśnie jagody są jadalną częścią rośliny. Zbiera się je późną jesienią i zimą, gdy osiągną barwę granatowo czerwoną, następnie suszy się w temp. poniżej 35 st.C, by nie dopuścić do wyparowania olejku lotnego i w efekcie otrzymać surowiec zielarski o smaku słodko-żywicznym, nieznacznie piekącym, przypominającym nieco sosnę i terpentynę. Co ciekawe nie ma specjalnych plantacji jałowca. Jest on jedną z nielicznych przypraw zbieranych ze stanu dzikiego.


  • Działanie


    Właściwości

    Już w starożytności znane były lecznicze właściwości jałowca. Wykorzystywano właściwie wszystkie części tej rośliny. Jałowiec może być stosowany w dolegliwościach związanych z nadczynnością tarczycy, artretyzmem czy cukrzycą. Głównie przyrządza się z jałowca napary, nalewki, syropy ale także piwo, wino czy nawet powidła.

    Owoce jałowca polepszają trawienie. Owoce są zalecane jako środek moczopędny, pomocny przy artretyzymie i przewlekłych dolegliwościach reumatycznych. W małych dawkach pobudza apetyt i jest wskazany we wzdęciach i nieżycie żołądka. Olejek jałowcowy jest skuteczny w łagodzeniu  dolegliwości reumatycznych i nerwobóli. Napar dodany do kąpieli łagodzi bóle ścięgien i mięśni.

    Jałowiec jest stosowany jako przyprawa, nie tylko do mięs


  • Wskazania


    Zaburzenia w oddawaniu moczu

    Odwar: 10 g owoców jałowca zalać 750 ml wrzącej wody, gotować 20 min, przecedzić, pić 2-3 filiżanki dziennie.

     

    Nieżyt żołądka

    Napar: 0,5-2 g zmiażdżonych owoców zalać szklanką gorącej wody, pozostawić pod przykryciem na 10 min, przecedzić pić filiżankę 15 min. przed posiłkiem.

    Nalewka: 10-20 kropli na kieliszek osłodzonej wody; pić 3 razy dziennie.

     

    Zewnętrznie, bóle reumatyczne, nerwobóle, bóle ścięgien, bóle mięśni

    NAPAR: 100-200 ml na wannę wody.

    Olejek jałowcowy: zmieszać z olejem jadalnym, aby uzyskać roztwór 3-5%; nacierać 2-3 razy dziennie.


  • Uwagi


    Gdy dolegliwości nie miną, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.


  • Stosowanie


    W kuchni

    Jagodami jałowca przyprawia się mięso tych zwierząt, które w naturalnym środowisku często spotykają krzew jałowca, a więc dziczyznę i dzikie ptactwo. Przy czym nie zawsze używa się samych jagód jałowca - częściej są one składnikiem aromatycznej marynaty czy bejcy, którą sporządza się właśnie do dziczyzny, ale także i ryb. Najlepsze jest mięso marynowane w czerwonym winie z dodatkiem ziaren jałowca rozdrobnionych w moździerzu. Dzięki bejcowaniu staje się ono "pulchne" i szybciej mięknie. Do marynaty można również dodać pieprz, goździki i liście laurowe. Ponadto owoce jałowca dobrze komponują się z aromatycznymi ziołami takimi jak tymianek, majeranek i rozmaryn oraz ostrymi warzywami, na przykład cebulą czy czosnkiem. Jałowiec doskonale poprawia smak wołowiny, wieprzowiny czy baraniny przyrządzanych "na dziko". Ulubionymi dodatkami do tak przygotowywanych mięs są w Polsce konfitury z czerwonej borówki, buraczki oraz surówka z czerwonej kapusty, natomiast klasycznym sosem jest sos jałowcowy. Owoce jałowca są także powszechnie stosowaną przyprawą w wędliniarstwie. To dzięki niemu wszystkie kiełbasy "myśliwskie" uzyskują korzenny, gorzkawo-słodki smak i przyjemny, balsamiczny zapach. Jagody jałowca choć typowe dla terenów słowiańskich znane i cenione są w kuchniach wielu innych regionów. W północnej Francji stosuje się je do pătés, zaś w Niemczech i Alzacji uszlachetniają smak potraw z fasolą, kiszoną kapustą i ogórkami. Skandynawowie przygotowują wykwintne dania z mięsa renifera i jako główną przyprawę stosują wtedy właśnie jagody jałowca. Jałowiec ma również zastosowania w gorzelnictwie. Ze znanych europejskich alkoholi warto wymienić niemiecki Steinhäger, holenderski Jenever oraz wszelkiego rodzaju wysokoprocentowe napoje typu gin.





Zaloguj się, by skomentować

Skomentuj pierwszy!